سلام

با وقوع دو انقلاب پیاپی در روسیه در سال ۱۹۱۷ و روی کار آمدن بلشویک ها سیاست خارجی کشور روسیه دچار تحول شگرفی شد و دولت تازه پای لنین تمامی قراردادهای استعماری تزار با ایران را ملغا کرد ( البته بجز آنهایی که به غارت خاک ایران مربوط می شدند ) و ارتش روسیه هم از خاک ایران خارج شد .

این رویدادها فضا را برای یکه تازی دیگر قدرت استعمارگر آن روزگار یعنی انگلستان باز کرد تا با ترساندن دستگاه حکومتی ایران از نفوذ کمونیسم زمینه را برای سلطه ی هرچه بیشتر خود فراهم کند .

روی کار آمدن دولت وثوق الدوله که سیاستمداری وابسته به انگلیس بود آغاز مطرح شدن قرارداد ۱۹۱۹ بود . قراردادی که ایران را از یک مستعمره هم بیشتر در اختیار انگلیسی ها می گذاشت .

یکی از مواد این قرارداد ایجاد یک ارتش فراگیر برای ایران بود ( البته زیر نظر دولت فخیمه ی انگلیس ) . برای این کار هیئتی تشکیل شد با حضور چند افسر ایرانی و چند افسر انگلیسی . کلنل فضل الله آق اولی فرمانده ی ژاندارمری  نواحی مرکزی ایران هم به عنوان عضو و منشی این هیئت حضور داشت .

فضل الله خان فرزند امان الله خان پزشک بود که در سال ۱۲۶۵ خورشیدی در اصفهان به دنیا آمده و در فرانسه تحصیل کرده بود .

هیئت یاد شده در طی چهارماه فعالیت خود اموری مانند خرید تسلیحات از ارتش هند و ادغام ژاندارمری و قزاقخانه ی سلطنتی و بحث آموزش افسران ایرانی را بررسی می کرد . مورد آخری یعنی آموزش افسران ایرانی با تند روی بیش از حد انگلیسی ها به شکلی کاملا توهین آمیز مطرح شد .

قرار شد برای آموزش افسران ایرانی چند نفر گروهبان !!! از ارتش هند ( و نه ارتش انگلستان ) به ایران بیایند و افسران ایرانی نهایتا تا درجه ی سروانی ارتقای درجه یابند و از سروانی به بالا مستقیما از ارتش انگلستان استخدام شوند . اعتراض شدید کلنل فضل الله و یکی از دوستانش به این مورد با برخورد تند وزیر جنگ مواجه شد .

ادامه ی کار هیئت با این روند تحقیر آمیز و بی نتیجه بودن اعتراضات مخالفان باعث شد که کلنل فضل الله از فرط  درماندگی در روز یکم فروردین سال ۱۲۹۹ به جای رفتن به مراسم سلام نوروزی شاه , ابتدا به مدت یکساعت نامه ای بنویسد و سپس با شلیک گلوله خودکشی کند . شخص وثوق الدوله دست نوشته های کلنل را برداشته , دفتر وی را وارسی کرده و سپس  اجازه ی دفن را صادر می کند .

خودکشی کلنل در حالی که هنوز ۳۴ ساله هم نشده بود شوک بزرگی به هیئت وارد کرد . به شکلی که تا سقوط دولت وثوق الدوله جلسات آن برگزار نشد و این هیئت همراه با خود قرارداد به برگهای سیاه تارخ ما پیوست .

اما نام کلنل به عنوان کسی که شجاعانه مرگ را به ننگ ترجیح می داد برای همیشه باقی ماند .

۱۳۸۹/۰۶/۱۳
۱۰ دیدگاه

۱۰ Comments »

  1. يوسف جعفري
    ۴:۵۵ ق.ظ در شهریور ۱۴ام, ۱۳۸۹

    از اظهار نظرتان سپاسمندم
    موفق باشید.

  2. طاهره
    ۹:۰۲ ق.ظ در شهریور ۱۴ام, ۱۳۸۹

    دود بر شما دوست گرامی
    پیروز باشید

  3. خط سوم
    ۹:۰۳ ق.ظ در شهریور ۱۴ام, ۱۳۸۹

    مطلب جالبی بود من برای اولین بار بود که اسم ایشان را می شنیدم.موفق باشید.

  4. طاهره
    ۶:۵۸ ق.ظ در شهریور ۱۵ام, ۱۳۸۹

    درود دوست عزیز
    البته من از وبلاگ انجمن ایرانیان باستان قبلا” خدمت بهتون سر زده بودم ومطالب وبلاگتون رو مرور کرده بودم.
    سپاس از حضورتون در بازنویس

  5. پدرام
    ۵:۲۳ ق.ظ در مهر ۵ام, ۱۳۸۹

    سلام بر همگان
    من افتخار می کنم که با نوه ایشان همکار هستم
    ایشان ۶۸ سال سن دارند همیشه از مصاحبت و عکس های قدیمی ایشون لذت میبرم
    پاینده باشید.

  6. وحید فلاحی
    ۱۱:۳۷ ق.ظ در مهر ۵ام, ۱۳۸۹

    سلام ما را هم به ایشان ابلاغ بفرمایید لطفا .

  7. احسان آق اولی
    ۶:۱۷ ب.ظ در آبان ۱۵ام, ۱۳۹۰

    سلام من احسان آق اولی از شیراز
    از این مطلب خوشم اومد اگر از رابطه خاندان آق اولی با شهر شیراز اطلاع دارید لطفا برائ بفرستید ممنون میشم

  8. گل گندم آق اولی
    ۱۱:۳۹ ب.ظ در آذر ۲۷ام, ۱۳۹۰

    درود و سپاس
    نمی دونم دلیل علاقه شما نسبت به این بخش از تاریخ چه بوده .
    به هر حال از شما تشکر می کنم که نام ایشان را زنده نگه می دارید .
    در ضمن منبع را هم ذکر کنید تا نام مورخ محترم جناب حسین مکی نیز جاودانه بماند .

    با احترام
    آق اولی

  9. وحید فلاحی
    ۱۱:۵۵ ق.ظ در آذر ۲۸ام, ۱۳۹۰

    سلام
    شاید دلیلش این باشد که در قحط الرجالی که تاریخ ما را در خود تنیده بسیار کم بودند مردانی که غیرت و تعصب بر روی میهن و مردم برایشان مفهوم داشته است . در کنار هزاران میرزا آقاخان و هزاران سیدضیا شاید یک امیرکبیر , یک کلنل فضل الله و یک محمد مصدق می توان یافت .

  10. بهروز اق اولی
    ۶:۳۵ ب.ظ در فروردین ۱۶ام, ۱۳۹۱

    اق اولی همیشه سربلند باد

Leave a comment

خوراک RSS برای نظرات این مطلب